Kì Đại Vô Ngoại Kì Tiểu Vô Nội
Từ một câu kinh Phật răn người học đạo phải thận trọng với sắc dục vì sắc dục rất mạnh, chìm đắm trong sắc dục rất khó thoát ra cho tới vật lí lượng tử: tôi tự hỏi mình đang học Phật hay học vật lí?! .
Kinh Bốn Mươi Hai Chương, chương 24, Sắc Dục Chướng Đạo, Phật dạy: "Ái dục không chi mạnh bằng sắc dục. Cái dục của sắc mãnh liệt không chi bằng. May thay chỉ có mình nó thôi, nếu giả sử có thêm cái thứ hai như nó nữa thì người khắp thiên hạ không ai cầu đạo được."
佛言:「愛欲莫甚於色。色之為欲,其大無外。賴有一矣,若使二同,普天之人,無能為道者矣。」
Phật ngôn: "Ái dục mạc thậm ư sắc. Sắc chi vi dục, kì đại vô ngoại. Lại hữu nhất hĩ, nhược sử nhị đồng, phổ thiên chi nhân, vô năng vi đạo giả hĩ."
Kì đại vô ngoại - 其大無外
Câu "Kì đại vô ngoại” trong pháp cú trên gốc gác từ sách Trang Tử:
至大無外,謂之大一;至小無內,謂之小一。
Chí đại vô ngoại, vị chi đại nhất; chí tiểu vô nội, vị chi tiểu nhất.
Dịch nôm: lớn tột cùng đến mức không còn chi ở bên ngoài nữa gọi là lớn nhất; nhỏ tột cùng đến mức bên trong không còn chi nữa gọi là nhỏ nhất. Trong đo đạc vật lí, to như vậy là tận cùng biên tế của vũ trụ, nhỏ như vậy là nhỏ tới mức không chia nhỏ thêm được nữa.
Vật lí lượng tử ngày nay có danh từ ‘hạt cơ bản’, chia nhỏ nguyên tử thành proton, neutron, electron, rồi đến quark, neutrino và đến khi không chia nhỏ được nữa thì dùng danh từ lượng tử 量子để chỉ đơn vị nhỏ nhất cấu thành vật chất. Nói cách khác, khi tách vật chất đến tận cùng thì không còn tìm thấy "hạt" vật chất nào nữa, mà chỉ thấy sự dao động của năng lượng và thông tin.
Vật chất không tồn tại độc lập.
Hay thay, tần suất dao động, trạng thái vật lí của lượng tử lại bị ảnh hưởng của ý thức người quan sát. Điều này trùng khớp hoàn toàn với lời Phật dạy trong Bát Nhã Tâm Kinh: "sắc tức thị không" (vật chất vốn là không).
Nói cách khác, cái nhỏ nhất của vật chất bị tâm của người quan sát ảnh hưởng, chuyển. Trong cái gọi là kì tiểu vô nội đó, nhà Phật nói tâm năng chuyển vật. Lời Phật trong Kinh Kim Cang: Nhất thiết pháp tùng tâm tưởng sinh" (一切法從心想生 – thảy các pháp đều từ tâm tưởng mà sinh ra). Thảy vạn pháp đều do tâm tưởng chúng sanh tạo nên.
Cái thấy của trí huệ và vật lí lượng tử hiện đại. Trong Phật Giáo Đại Thừa có chữ "vi trần (hạt rất nhỏ)", cực vi chi vi (極微之微 - nhỏ nhất của cái rất nhỏ) hay lân hư trần (鄰虛塵 – nhỏ tới gần như hư không) để chỉ giới hạn tận cùng của vật chất.
Trong các bải giảng Kinh Vô Lượng Thọ, Hòa thượng Tịnh Không thường mượn cặp câu Kì đại vô ngoại, kì tiểu vô nội để mô tả bản thể của Tự Tánh (Chân Tâm) và Pháp Giới (Vũ trụ). Kì đại vô ngoại (其大無外) chỉ cho sự rộng lớn vô biên của vũ trụ và tâm lượng của chư Phật. Vũ trụ trong Phật giáo không có ranh giới (biên tế), bởi hễ có biên giới thì ắt phải có cái nằm ngoài biên giới đó. Tâm tánh của chúng ta vốn bao trùm cả hư không pháp giới, không có gì nằm ngoài nó. Kì tiểu vô nội (其小無內) chỉ sự vi tế tột cùng của vật chất, như vi trần, cực vi, hay khái niệm hạt cơ bản, lượng tử trong vật lí hiện đại. Đi sâu vào bên trong đến tận cùng thì không còn hình tướng vật chất để phân chia nữa, chỉ còn lại tánh Không.
Trở lại 其大無外其小無內.
Trong kinh điển Đại Thừa cái lớn tột cùng và cái nhỏ tột cùng dung làm một: trong một hạt bụi có cả tam thiên đại thiên thế giới. Đại tiểu dung thông 大小融通. Nhỏ nhất cũng chính là lớn nhất và lớn nhất cũng chính là nhỏ nhất, lớn với nhỏ là một. Hồi trẻ tôi nghe Hòa Thượng Nhất Hạnh nói hai chữ tương tức mà không hiểu nghĩa của nó, bây giờ mới biết tương tức chính là Nhất đa tương tức 一多相即 - một là tất cả, tất cả là một.
Bàng bạc trong các bài giảng, Hòa Thượng Tịnh Không hay nhắc lại cảnh giới một hạt bụi nhỏ bé nhưng lại dung chứa cả vũ trụ bao la:於一塵中塵數佛,Ư nhất trần trung trần số Phật. Ở trong một hạt bụi nhỏ bé có vô số chư Phật, nhiều chẳng thể đếm được như số hạt bụi có được từ tam thiên đại thiên thế giới nghiền ra.
各處菩薩眾會中,
無盡法界塵亦然,
深信諸佛皆充滿。
Các xử Bồ-tát chúng hội trung,
Vô tận pháp giới trần diệc nhiên,
Thâm tín chư Phật giai sung mãn.
Và trong hạt bụi bé nhỏ ấy,
Mỗi vị Phật đều đang ngồi giữa hội chúng Bồ-tát mà thuyết pháp,
Và con tin chắc rằng trong từng hạt bụi khác trên khắp pháp giới vô tận cũng đều như vậy:
Thảy chư Phật đều đang hiện diện trong đó.
一微塵中含十方 – Nhất vi trần trung hàm thập phương: Trong một hạt bụi nhỏ chứa đựng cả mười phương thế giới.
Chân tâm và pháp giới cả hai đều vượt ra ngoài khái niệm kích thước và không gian, nói cách khác là vượt ra khỏi phân biệt của ý thức. Thành ra người tu chỉ cốt một điều, sao cho vượt ra khỏi giới hạn của ý thức phân biệt, buông xuống mọi chấp trước (trói buộc, vướng mắc) để cho chân tâm mình vốn lớn hơn cả vũ trụ Lượng lớn phước lớn: tâm lượng càng lớn thì phước càng lớn.
Comments
Post a Comment