5. Lầu sò chợ bể

Ngày xưa, trong sa mạc có một tòa thành nhỏ tráng lệ...

Lúc mặt trời mới lên, đứng ở xa nhìn thì thấy có cổng thành, đền đài, cung điện, có cả người qua lại. Mặt trời dần dần lên cao thì thành bảo cũng mờ nhạt, rồi biến đi không thấy nữa. Thỉnh thoảng có người tới, cho đó là một thiên đường khoái lạc, không biết tòa thành bảo mĩ lệ ấy chỉ là huyễn tượng do không khí trong sa mạc tạo nên mà thôi, không thể nào với tới được.

Có một đoàn thương nhân từ phương xa lại, chợt nhìn thấy tòa thành bảo mĩ lệ trong sa mạc ấy, lòng tưởng nếu vào được trong ấy làm ăn thì nhất định sẽ kiếm được nhiều tiền mà giàu lên. Cho nên cả bọn hăm hở bước đi. Nhưng hễ tới gần thành bảo thì nó lại lùi ra xa, lúc ấy, họ mới chán nản kêu than: “Mệt quá! Nóng quá! Khát quá!”

Lúc mặt trời chiếu lên khí nóng thì xem giống như có bầy ngựa hoang đang ruổi đi. Họ tưởng có nước, lại vội vã tiến lên phía trước. Nhưng rồi cũng lại như vậy, họ càng đi thành càng xa. Dần dần họ kiệt sức, mệt mỏi, ở giữa chốn núi cùng hang tận, chịu không nổi bèn kêu khóc thảm thiết.

Lúc ấy, họ nghe tiếng vọng trong tâm mình, lại nhầm cho là có người ở gần đó. Một tia hi vọng lóe lên, họ quyết định lấy lại tinh thần tiếp tục đi nữa, đi mãi, đi mãi, toàn thân phủ đầy cát bụi, càng đi càng nhọc lòng.

Cuối cùng, họ chợt nhận ra cái mình đang theo đuổi chỉ là huyễn tượng. Trong khoảng sát na ngắn ngủi ấy, tâm khát cầu ngưng bặt, họ hốt nhiên đại ngộ.

Phỏng Đại Trí Độ Luận, quyển VI.

Suy niệm

「榮華總是三更夢，富貴還同九月霜」 
Vinh hoa tổng thị tam canh mộng, 

Phú quý hoàn đồng cửu nguyệt sương. 
Dịch nghĩa
Phú quý rốt là sương tháng chín
Vinh hoa vẻn bằng mộng canh ba

凡所有相皆是虛妄，
若見諸相非相，即見如來。

Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng,

Nhược kiến chư tướng phi tướng tức kiến như lai.

內心不起，外境不生，
但凡有相，不是本真。

Nội tâm bất khởi, ngoại cảnh bất sinh

Đãn phàm hữu tướng, bất thị bổn chân.